
Jak często kontrolować regały w magazynie?
Przeglądy regałów prowadzi się na czterech poziomach: codziennie, co tydzień, co miesiąc i raz w roku. Każdy z nich ma inny zakres i wychwytuje inne zagrożenia, zanim drobne odkształcenie skończy się awarią.
Kontrole prowadzą przeszkoleni pracownicy magazynu, a podział zadań wygląda tak:
- Codziennie operatorzy wózków i magazynierzy szybko sprawdzają ciągi komunikacyjne, szukając świeżych uderzeń i niestabilnych ładunków.
- Co tydzień ktoś ogląda całą konstrukcję od posadzki po najwyższy poziom składowania, zwłaszcza odbojniki i dolne partie słupów.
- Co miesiąc kontroler sprawdza elementy złączne, geometrię układu oraz usterki, które wracają w strefach przeładunku.
- Przegląd roczny odbywa się najpóźniej po 12 miesiącach i jest formalną oceną nośności oraz stabilności całej konstrukcji.
Każdą nieprawidłowość zgłasza się od razu osobie odpowiedzialnej za stan techniczny obiektu. Wtedy rusza procedura naprawcza, a gniazda regałowe nie wracają do użytku, dopóki usterka nie zostanie usunięta. Magazynowe regały metalowe ma w ofercie między innymi firma Galter.
Kto może wykonać przegląd regałów?
Kto przeprowadza kontrolę, zależy od jej rangi. Miesięczne kontrole rutynowe robi wewnętrzna osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo magazynu (często z certyfikatem PRSES). Przegląd roczny wymaga już niezależnego, certyfikowanego technika, który pracuje w firmie kontrolnej albo u producenta systemów składowania.
Inspektorzy działają w całej Polsce i sprawdzają instalacje bez zatrzymywania pracy magazynu. Zwykle audyt odbywa się z poziomu posadzki, ale na życzenie zamawiającego ekipa wjeżdża podnośnikiem, żeby obejrzeć najwyższe kondygnacje i odciągi. Na koniec kontroler sporządza raport z wykazem usterek i wskazówkami do napraw.
Odpowiedzialność za bezpieczeństwo regałów ponosi firma zarządzająca magazynem (pracodawca), nawet jeśli przegląd robił ekspert zewnętrzny. Audytor dostarcza wiedzę techniczną, ale wdrożenie zaleceń i wycofanie zniszczonych elementów należy do zarządcy.
Co sprawdza się podczas oceny konstrukcji regałów?
Audyt techniczny obejmuje geometrię regałów i stabilność całego układu pod codziennym obciążeniem. Inspektor ogląda ramy oraz belki nośne i poziome, mierzy wypionowanie słupów i ugięcie trawersów. Nawet niewielkie odkształcenia profili po manewrach wózków widłowych obniżają nośność gniazd paletowych, dlatego pomiary robi się przymiarami i poziomicami laserowymi.
Potem przychodzi kolej na węzły konstrukcyjne, mocowania i podłoże. Audytor sprawdza przy tym:
- Połączenia śrubowe, spawy i zawleczki blokujące, które chronią belki przed wypięciem podczas unoszenia ładunku.
- Kotwienie stóp słupów do posadzki oraz ewentualne pęknięcia betonu wokół kotew mechanicznych lub chemicznych.
- Nawierzchnię magazynu, czyli jej równość i ubytki, które osłabiają stateczność pionowych rzędów.
- Stan palet, sposób ułożenia towaru w gniazdach, zabezpieczenia antyprzewróceniowe i odbojniki narożne.
- Tabliczki znamionowe, oznaczenia dopuszczalnych obciążeń oraz dostępność bieżącej dokumentacji technicznej.
Kontrola obejmuje też zgodność faktycznej konfiguracji poziomów składowania z pierwotnym projektem producenta systemu.
Jakich regałów dotyczą obowiązkowe przeglądy?
Przeglądom podlegają niemal wszystkie stałe konstrukcje do składowania towarów, bez względu na producenta i rok montażu. Dotyczy to klasycznych regałów paletowych, systemów półkowych i przeładunkowych oraz regałów wspornikowych na ładunki dłużycowe. Kontroluje się także platformy, antresole, pomosty komunikacyjne i konstrukcje wielopoziomowe, bo tam stalowe profile bezpośrednio chronią ludzi pracujących na wysokości.
Jak oznakować nośność regałów?
Każdy ciąg regałowy musi mieć czytelną tablicę znamionową w widocznym miejscu, zazwyczaj na skrajnych słupach ram. Oznaczenia powinny dokładnie odpowiadać parametrom podanym przez producenta systemu. Dopuszczalne obciążenie pojedynczej półki, gniazda paletowego i całego pola trzeba wziąć z dokumentacji technicznej wytwórcy albo uzgodnić z uprawnionym inżynierem konstruktorem. Szacowanie limitów na własną rękę grozi katastrofą budowlaną.
Ramy i belki projektuje się według norm PN-EN 15512 oraz wytycznych PN-M-78322:1989. Nośność pola regałowego nie zawsze jest zwykłą sumą limitów poszczególnych półek. Na ostateczną wytrzymałość układu wpływają też wysokość pierwszej belki, rozstaw pozostałych poziomów, liczba stężeń pionowych i sposób zakotwienia w posadzce.
Przy każdej kontroli sprawdza się, czy tabliczki znamionowe i naklejki informacyjne są na miejscu i da się je odczytać. Gdy ich brakuje albo są zniszczone, nie da się bezpiecznie obsługiwać magazynu. Ignorowanie limitów wagowych i nierówne rozłożenie towaru kończy się trwałym odkształceniem trawersów, wyboczeniem słupów, a w skrajnym wypadku nagłym zawaleniem całej konstrukcji pod ciężarem składowanych jednostek.
Jak ocenić uszkodzenia według klas ryzyka FEM?
Stopień deformacji elementów konstrukcyjnych ocenia się według trzystopniowej klasyfikacji Europejskiej Federacji Podnośników i Urządzeń Transportu Bliskiego (FEM). Podział na kolory mówi, co zrobić z uszkodzonym regałem i w jakim czasie wdrożyć naprawę:
- Ryzyko zielone oznacza drobne odkształcenia, które nie przekraczają wartości granicznych. Wystarczy je odnotować w dokumentacji, obserwować i ocenić ponownie w ciągu 12 miesięcy.
- Ryzyko żółte oznacza usterki obniżające stateczność układu. Trzeba zamówić części zamienne, ograniczyć obciążenie, częściej kontrolować regał i nie ładować gniazda ponownie po jego opróżnieniu.
- Ryzyko czerwone dotyczy krytycznych deformacji słupów lub trawersów, które bezpośrednio grożą katastrofą. Sekcję trzeba natychmiast odciążyć, zakazać jej używania i wygrodzić strefę do czasu wymiany podzespołów.
Jeśli wada z żółtą klasą ryzyka nie zostanie naprawiona w ciągu 4 tygodni, automatycznie dostaje status czerwony. Regał trzeba wtedy od razu wyłączyć z pracy magazynu.
Czego unikać, by regały nie stały się zagrożeniem?
Nawet lekkie uderzenie wózkiem widłowym w ramę regału może mocno zmniejszyć stateczność całego ciągu. Operatorzy, którzy manewrują w zbyt wąskich korytarzach, regularnie narażają profile na kolizje, a brak szkoleń tylko to pogarsza. Do tego dochodzi przeciążenie gniazd paletowych lub przekroczenie nośności konstrukcji. Naprężenia się kumulują i mogą nagle zawalić instalację, zniszczyć towar i zabić ludzi.
Błędem jest też nieprawidłowe układanie ładunków, na przykład wpychanie palet poza obrys trawersów, oraz lekceważenie drobnych odkształceń. Z pozoru niegroźne wgniecenie słupa, jeśli go od razu nie naprawić, z czasem się pogłębia przez codzienne drgania i ciężar składowanych jednostek. Wysokie konstrukcje wymagają solidnego zakotwienia albo dodatkowych wzmocnień, żeby nie przewróciły się po przypadkowym potrąceniu.
Regał trzeba od razu wyłączyć z użytkowania, gdy widać pęknięcia spawów, zerwane kotwy posadzkowe, utratę pionu ramy lub głębokie wgięcia w profilach nośnych. Zarządca musi wtedy wygrodzić strefę taśmami ostrzegawczymi, zakazać odkładania i pobierania towarów, a potem wezwać uprawnionego eksperta albo przedstawiciela serwisu producenta, żeby wykonał ekspertyzę.
Normy i przepisy dotyczące przeglądów regałów
Eksploatacja stalowych systemów magazynowych podlega surowym regulacjom prawnym i technicznym, a to pracodawca odpowiada za utrzymanie konstrukcji w dobrym stanie. Procedury bieżącej weryfikacji określa norma PN-EN 15635. Ustala zasady użytkowania, konserwacji i eliminowania błędów operacyjnych, a zarządcę obiektu zobowiązuje do corocznych kontroli eksperckich i natychmiastowego usuwania uszkodzeń mechanicznych.
Projektowanie konstrukcji, stabilność i dopuszczalne ugięcia regulują normy PN-EN 15512 i PN-EN 15620. Podają wartości graniczne odkształceń pod obciążeniem, tolerancje montażowe oraz luzy manipulacyjne między jednostkami ładunkowymi a elementami nośnymi. W kraju uzupełnia je norma PN-M-78322:1989, która zawiera wytyczne eksploatacyjne i parametry wytrzymałościowe regałów.
Układ ciągów składowania musi zgadzać się z Kodeksem pracy, rozporządzeniami BHP i ustawą o ochronie przeciwpożarowej. Duże znaczenie ma rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 poz. 1186). Wymaga ono zachowania odpowiedniej szerokości dróg ewakuacyjnych, bezpiecznych odległości od instalacji gaśniczych i swobodnego dojazdu do wyjść awaryjnych.
Raport z przeglądu i czynniki wpływające na koszt kontroli
Po audycie powstaje oficjalny dokument podsumowujący stan konstrukcji. Audytor przekazuje raport w wersji elektronicznej i papierowej, co ułatwia archiwizację danych i planowanie prac konserwacyjnych. Znajdziemy w nim opinię techniczną, listę wykrytych wad z lokalizacją w rzędach, zdjęcia, przypisaną klasę ryzyka oraz zalecenia naprawcze i organizacyjne. Wpis musi powstać także po każdej rutynowej inspekcji wewnętrznej. Taki raport o uszkodzeniach informuje zarządcę o nowych usterkach i jest sygnałem, by od razu zabezpieczyć uszkodzone gniazda przed dalszym użytkowaniem.
Ekspertyza kosztuje zazwyczaj od kilkuset do kilku tysięcy złotych. Cenę ustala się głównie według metrażu obiektu, liczby miejsc paletowych i stopnia skomplikowania systemu składowania. Zniszczony towar, przestój i odszkodowania za wypadki przy pracy kosztują znacznie więcej, więc regularna profilaktyka jest wielokrotnie tańsza niż usuwanie skutków katastrofy budowlanej.
Redakcja Magazyn BHP · wszystkie artykuły